การก่อสร้างและปฏิสังขรณ์ (๒)

   ครั้นถึงวันที่ ๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๙ พระสิริปัญญามุนี ได้ถึงแก่มรณภาพด้วยโรคชรา รวมเวลาครองวัดของท่านเป็นเวลา ๘ ปี (๒๘๔๑ - ๒๔๘๙) นับท่านเป็นเจ้าอาวาสองค์ที่ห้า           

เจ้าอาวาสองค์ที่หก ในวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๙ สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ เจ้าคณะใหญ่ คณะธรรมยุต ได้ทรงแต่งตั้งพระมหาจับ ฐิตธมฺโม ป.ธ.๙ เป็นผู้รักษาการ ในตำแหน่งเจ้าอาวาส. ครั้นถึงวันที่ ๑ มีนาคม ศกเดียวกัน พระมหาจับ ก็ได้รับพระราชทานสมศักดิ์เป็นพระราชาคณะที่พระอมรมุนี และเป็น เจ้าอาวาสองค์ที่หกสืบต่อมา ในวันที่ ๕ ธันวาคม ปี พ.ศ. ๒๕๒๐ ได้รับพระราชทานสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะที่สมเด็จพระวันรัต

             กิจการของวัดที่ได้ปรับปรุงก่อสร้างปฏิสังขรณ์ และกิจการด้านอื่น ๆ ของวัดตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๙
เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน มีดังนี้ :-

เรื่องก่อสร้างปฏิสังขรณ์
๑. ได้บูรณะปฏิสังขรณ์กุฏิที่ชำรุดทรุดโทรมทั่วไปในวัด ให้อยู่สภาพเรียบร้อยอยู่
อาศัยได้จำนวนหลายหลัง
๒. รื้อหอฉันประจำคณะ ๑ คณะ ๓ และคณะ ๔ ปลูกใหม่รวม ๓ หลัง
๓. ได้ปฏิสังขรณ์หอกลอง หอระฆัง ซุ้มมหาสีมา ๔ มุมวัด
๔. ปฏิสังขรณ์กำแพงรอบวัด และกำแพงส่วนใหญ่ทั่วไปที่ชำรุดทรุดโทรมให้อยู่ในภาพดี
๕. ปูพื้นลานรอบพระอุโบสถ และปฏิสังขรณ์กำแพงแก้วรอบพระอุโบสถ และทำถนนรอบพระอุโบสถ
๖. ปูพื้นกระเบื้องตามคณะต่าง ๆ ใหม่ และบูรณะปฏิสังขรณ์ที่ชำรุดทรุดโทรมให้มีสภาพดีขึ้น
๗. ทำปูนที่เสาและผนังวิหารคตที่ชำรุดทรุดโทรมให้มีสภาพดีขึ้น
๘. เทพื้นคอนกรีตระหว่าง คณะ ๑ กับคณะ ๒ กับคณะ ๓ และบริเวณหน้ากุฏิแถวนอก
คณะ ๑ คณะ ๓ และปูพื้นกระเบื้องที่ลานพระเจดีย์มอญใหม่
๙. ทำถนนคอนกรีตที่ลานหน้าวัด จากศาลาจตุรมุขจนถึงถนนกรุงเกษม ๑ สาย
๑๐. สร้างบ่อน้ำประจำคณะ ๖ บ่อ
๑๑. ปิดทองลายรดน้ำบานประตู หน้าต่าง พระอุโบสถ และพระวิหารทั้งหมด พร้อมทั้งซุ้มด้วย
๑๒. ประดับหน้าบันพระอุโบสถและวิหารด้วยกระเบื้องโมเสสสีทอง
๑๓. เปลี่ยนกระเบื้องหลังคาวิหารคตทั้งหมดเป็นกระเบื้องเคลือบสี
๑๔. มีผู้ศรัทธาสร้างกุฏิเป็นตึก ๒ ชั้น จำนวน ๒ หลัง
๑๕. บูรณะปฏสังขรณ์ศาลาจตุรมุขหน้าพระวิหาร ๑ หลัง ศาลาหน้าคณะ ๑ และคณะ ๔ และศาลา
ด้านหลังวัดหน้าคณะ ๓ และคณะ ๖ รวม ๕ หลัง ให้สวยงามขึ้น โดยมุงหลังคาด้วยกระเบื้องเคลือบสี
๑๖. ทำกำแพงรั่วกันหน้าวัดขนานกับถนนกรุงเกษมก่ออิฐฉาบปูนครึ่งหนึ่งใช้เหล็กครึ่งหนึ่ง
๑๗. บูรณะปฏิสังขรณ์พระเจดีย์องค์ใหญ่ โดยประดับด้วยกระเบื้องโมเสสสีทองทั้งองค์ สิ้นค่า
ใช้จ่ายประมาณ ๗๐๐,๐๐๐.๐๐ บาท (เจ็ดแสนบาทเศษ)
๑๘. รื้อศาลาข้างพระอุโบสถ ๒ หลัง ดัดแปลงเป็นโรงเรียนพระปริยัติธรรมชั้นเดียว มุงกระเบื้อง
เคลือบสี เฉพาะหลังด้านซ้ายพระอุโบสถ สิ้นค่าใช้จ่ายประมาณ ๑๕๗,๐๐๐.๐๐ บาทเศษ
(หนึ่งแสนห้าหมื่นเจ็ดพันบาทเศษ) อีกหลังหนึ่งใช้เป็นสำนักงานและห้องสมุดของโรงเรียน
พุทธศาสนาวันอาทิตย์ของวัด
๑๙. ปูพื้นหินที่ลานหน้าพระวิหาร
๒๐. ซ่อมแซมถนนในวัดทุกสายให้มีสภาพเรียบร้อย

การบูรณะปฏิสังขรณ์และการก่อสร้างดังกล่าวมานี้ ได้อาศัยทุนที่เกิดจากผลประโยชน์ของวัดเป็น
ส่วนใหญ่ และจากผู้ศรัทธาบริจาคเป็นรายบ้าง เช่น
๑. คุณหญิงละม่อม นิกรกิตติการ ปฏิสังขรณ์กุฏิใหญ่คณะ ๔ หนึ่งหลัง และทำถนนรอบพระอุโบสถ
๒. คุณนายพร้อม ได้บูรณะกุฏิข้างพระอุโบสถ ๑ หลัง
๓. บริษัทแชฟ้า จำกัด ทำถนนคอนกรีตที่ลานหน้าวัดสายกลาง ๑ สาย
๔. ม.จ. ธัญญลักษณ์ ม.จ. หญิง รัชชมาลีนี สุขสวัสดิ์ และ ม.จ. ประสมสวัสดิ์ สุขสวัสดิ์ ทรง
ปฏิสังขรณ์กุฏิ ๒ ชั้น ที่คณะ ๑ แถวนอก ๑ หลัง
๕. คุณหญิงโชฎึกราชเศรษฐี (เพิ่ม เลาหเศรษฐี) สร้างกุฏิเป็นตึก ๒ ชั้น ๑ หลัง
๖. คุณหญิงถนอม พิพากษาสัตยาธิปตัย สร้างกุฏิเป็นตึก ๒ ชั้น ๑ หลัง
๗. คุณชำนาญ ยุวบูรณ์ และคุณหญิง ปฏิสังขรณ์ปิดทองลายรดน้ำประตูพระวิหาร ๒ ประตู
๘. พลตรีวิเชียร สุตันตานนท์ และคุณหญิง ปฏิสังขรณ์ปิดทองลายรดน้ำประตูพระวิหาร
ประตูกลายด้านหน้า ๑ ประตู
๙. อุบาสิกา หลิน ร.อ. สุข พะวงศ์ผล ครูภาวิบูลย์ หิรัญประดิษฐ์ ปฏิสังขรณ์ปิดทอง
ลายรดน้ำประตูพระวิหาร ๑ ประตู
๑๐. คณะอุบาสกอุบาสิกาที่ฟังเทศน์ในพระวิหาร ปฏิสังขรณ์ปิดทองลายรดน้ำประต
ูพระวิหาร ๑ ประตู
๑๑. นายเก็บ ม่วงสมัย พร้อมด้วยคณะ ได้ถวายนาฬิกาเรือนใหญ่ไว้ประจำพระอุโบสถ ๑ เรือน
๑๒. คุณระทวย และคุณทวี หนุนภักดี ได้เทพื้นคอนกรีตหน้าโรงเรียนสาลักษณาลัย
ถวายโต๊ะหมู่ ๗ และโต๊ะหมู่ ๙ พร้อมเครื่องตั้ง พระพุทธรูป ๑ องค์ และอาสนสงฆ์
๑๓. นายทองเริ่ม นางแก้ว เนตรหนู ได้บูรณะถนนทั้งสองข้างพระอุโบสถ
พร้อมทั้งเทพื้นคอนกรีตข้างคณะ ๓
๑๔. น.ส. สุกัญญา สถิตยุทธการ ได้สร้างศาลาข้างพระอุโบสถ ๑ หลัง โดยรื้อศาลาโรงเก่า
ที่ทรุดโทรมใช้การไม่ได้ สร้างขึ้นให้สูง ทำพื้นหินขัดก่อฝาผนังมีประตูหน้าต่าง มุงด้วย
กระเบื้องเคลือบสี ส่วนรูปทรงรักษาแบบเดิมไว้ใช้เป็นโรงเรียนปริยัติธรรมให้ชื่อว่า
ศาลาสถิตยุทธการ เพื่ออุทิศกุศลแด่ พลเอก หลวงสถิตยุทธการ ค่าใช้จ่ายรวมทั้งค่าก่อสร้าง
และเครื่องอุปกรณ์เครื่องใช้ทั้งสิ้น ๒๒๐,๖๐๐.๐๐ บาท (สองแสนสองหมื่นหกร้อยบาทถ้วน)
เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๓
๑๕. ทางวัดได้รื้อศาลาเก่าอืกด้านหนึ่ง ของพระอุโบสถ ซึ่งมีรูปทรงเหมือนกันกับ
ศาลาสถิตยุทธการ เป็นแต่เครื่องอุปกรณ์ภายในต่างกัน ใช้ทุนของวัดรวมกับทุน
บูรณะวัดจากรัฐบาล ๒๐,๐๐๐.๐๐ บาท (สองหมื่นบาทถ้วน) รวมค่าใช้จ่ายทั้งสิ้น
๑๖๗,๙๘๐.๒๐ บาท (หนึ่งแสนหกหมื่นเจ็ดพันแปดร้อยเก้าสิบบาทยี่สิบสตางค์)
ใช้เป็นสำนักงานห้องสมุดของโรงเรียนพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ของวัด เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๔
นอกจากนี้ ยังมีผู้ที่ได้บริจาคสมบทบช่วยในการปฏิสังขรณ์และสร้างถาวรวัตถุ
ให้แก่วัดโดยที่ไม่ได้ออกนามมา ณ ที่นี้อีกเป็นจำนวนมาก
๑๖. ในปี ๒๕๒๔ คุณเถลิง เหล่าจินดา และบุตรธิดา ได้สร้างตึกสุมาลีอนุสรณ์
เพื่อถวายเป็นที่อยู่ประจำหรือสำหรับต้อนรับพระอาคันตุกะของเจ้าพระคุณสมเด็จ
พระวันรัตในเขตคณะ ๔ ทางด้านหน้า เป็นตึกทรงไทย ๒ ชั้น สิ้นเงินการก่อสร้าง
ทั้งสิ้น ๑,๑๖๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งล้านหนึ่งแสนหกหมื่นบาท) ในการก่อสร้างครั้งนี้
ได้มีท่านเจ้าคุณพระปัญญาวิสุทธิโมลี (ไพรัช โชติโก ป.ธ. ๔) ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
วัดโสมนัสวิหาร ในสมัยที่ยังเป็นพระครูปลัดสัมพิพัฒนสุตาจารย์ เป็นผู้ติดต่อ
ประสานงานและควบคุมในการก่อสร้างจนสำเร็จ